Tin tức  >  Thông tin khoa học
  T�m
Thứ hai, 03/12/2012 - 8:56

Bàn thêm về cơ chế quản lý tài sản nhà nước trong các trường công lập
Đối với các trường đại học công lập, Nhà nước giao cho cán bộ, viên chức nhà trường mà người đứng đầu là Hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng để phát triển các hoạt động sự nghiệp công lập. Qua quá trình thực hiện các văn bản pháp luật của Nhà nước cũng như Quyết định số: 5576/QĐ-BGDĐT ngày 9/11/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành Quy chế quản lý, sử dụng tài sản nhà nước trong các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ GD&ĐT đã đạt được những kết quả đáng khích lệ góp phần quản lý, sử dụng có hiệu quả tài sản nhà nước. Song, vẫn còn những hạn chế nhất định cần phải có những giải pháp khắc phục.

Để quản lý, sử dụng tài sản nhà nước một cách có hiệu quả, Nhà nước đã ban hành hệ thống văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tương đối hoàn chỉnh, gồm: Luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước số: 09/2008/QH12 ngày 03/6/2008; Nghị định số: 52/2009/NĐ-CP ngày 03/6/2009 của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn thi hành; các Bộ, ngành cũng ban hành Quy chế quản lý, sử dụng tài sản nhà nước trong các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ, ngành... Đây được coi là những văn bản khung, điều chỉnh toàn bộ quá trình quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập từ khâu đầu xây dựng, mua sắm, thuê tài sản đến chế độ bảo dưỡng, sửa chữa tài sản và thu hồi, điều chuyển, bán, thanh lý tài sản; chế độ báo cáo, công khai, kiểm tra tài sản nhà nước; sắp xếp lại, xử lý tài sản nhà nước tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Những kết quả đạt được:

Một là, hầu hết các trường đại học đã tuân thủ và thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước trong khu vực hành chính sự nghiệp, thực hiện việc đầu tư, mua sắm bằng nguồn vốn NSNN theo đúng quy định, chấp hành các chế độ quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, quy chế mua sắm tài sản hiện hành bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước góp phần thực hiện tốt công tác quản lý, sử dụng cơ sở vật chất trong các trường đại học công lập. Việc đầu tư xây dựng và mua sắm tài sản được thực hiện theo quy hoạch, kế hoạch, định mức, tiêu chuẩn và được xác định trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm. Đồng thời, để phục vụ mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định an sinh xã hội; các trường đại học công lập đã nghiêm túc thực hiện việc tạm dừng xây dựng các công trình mới, tạm dừng trang bị mới xe ô tô, phương tiện làm việc, trang thiết bị theo đúng Nghị quyết số: 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Hai là, các trường đại học công lập đã thực hiện việc báo cáo thống kê hàng năm, việc quản lý, theo dõi, ghi chép trên sổ sách, tính giá trị hao mòn tài sản theo quy định, quy trình quản lý, theo dõi và xử lý tài sản cố định theo đúng quy định hiện hành của Nhà nước. Nhìn chung, không có hiện tượng vượt tiêu chuẩn, định mức... dùng tài sản cho thuê, cho mượn hoặc liên doanh liên kết để thu tiền riêng cho đơn vị.

Những hạn chế:

Thứ nhất, việc đầu tư xây dựng, mua sắm và quản lý, sử dụng tài sản nhà nước:

- Việc đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản còn mang tính chất nhỏ lẻ, chưa tập trung, chỉ thực hiện việc mua sắm, trang bị theo quy định của Nhà nước, chưa quan tâm tính toán hiệu quả sau đầu tư. Chưa gắn quản lý tài sản với lập dự toán, cấp phát và thanh quyết toán kinh phí về đầu tư, mua sắm, sửa chữa, tôn tạo tài sản; chưa gắn quản lý tài sản với thị trường.

- Việc quản lý, sử dụng các tài sản vẫn dựa trên các biện pháp hành chính chưa sử dụng các biện pháp kinh tế để thúc đẩy mọi tổ chức, cá nhân sử dụng tài sản có hiệu quả và tiết kiệm. Cụ thể tài sản trong các trường đại học công lập mới chỉ dừng ở việc tính hao mòn hằng năm, vấn đề thanh lý được Nhà nước phân cấp cho các Bộ, ngành và bán thu tiền nộp vào ngân sách nhà nước theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và được giữ lại để tái đầu tư mua sắm tài sản trong các trường đại học công lập. Song, chưa có quy chế chung về quản lý và sử dụng tài sản được xác lập quyền sở hữu Nhà nước và tài sản phục vụ cho hoạt động sản suất kinh doanh, dịch vụ cần thu hồi vốn đầu tư tài sản qua trích khấu hao, nộp tiền sử dụng vốn. Đặc biệt nghĩa vụ tài chính của người sử dụng tài sản quá nhỏ, từ đó họ quản lý, sử dụng tài sản kém hiệu quả và lãng phí.

Thứ hai, việc xây dựng tiêu chuẩn, định mức sử dụng các loại tài sản:

- Tiêu chuẩn, định mức, chế độ sử dụng các loại tài sản chủ yếu và phổ biến còn chưa sát với thực tế, mới chỉ thực hiện theo đúng tiêu chuẩn định mức quy định của Nhà nước, chưa xây dựng thống nhất định mức chi tiết, cụ thể trong việc sử dụng tài sản dùng chung; chưa xây dựng được các chỉ tiêu tính toán hiệu quả kinh tế trong việc sử dụng tài sản nhà nước nên còn lãng phí và chưa đem lại hiệu quả trong quản lý.

- Quy định về chi đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản cố định thực sự chưa đúng bản chất của công tác đào tạo. Theo Nghị định số: 43/NĐ-CP, số tiền chi đầu tư xây dựng, mua một số tài sản cố định phục vụ giảng dạy, thực hành, thực tập trong năm không được tính là chi phí thường xuyên, không dùng nguồn học phí để chi, làm cho việc đầu tư, nua sắm trong năm báo cáo gặp khó khăn, phức tạp. Ngoài ra, việc cấp kinh phí đầu tư xây dựng nhỏ giọt, chế độ khấu hao đối với các máy móc thiết bị phục vụ giảng dạy với thời gian là 5 năm là chưa hợp lý 

Thứ ba, về tình hình báo cáo kê khai, báo cáo tình hình quản lý, sử dụng tài sản nhà nước

- Mới dừng ở việc báo cáo thống kê hàng năm, việc quản lý, theo dõi và xử lý tài sản cố định theo quy định của Nhà nước, song chưa đầy đủ nội dung. Đặc biệt công tác quản lý hồ sơ, lưu trữ chi tiết tài sản tại các đơn vị trực thuộc còn yếu, chưa theo dõi chi tiết lý lịch tài sản, nguồn kinh phí mua sắm, vị trí tài sản và trách nhiệm quản lý tài sản cá nhân, bộ phận. Đặc biệt là quá trình sử dụng tài sản, do vậy gây nhiều khó khăn trong việc tổng hợp số liệu, và những căn cứ xác thực để xử lý, mua sắm mới tài sản.

- Nguồn kinh phí thực hiện đầu tư xây dựng, mua sắm, sửa chữa tài sản cố định đã có theo dõi, nhưng chưa triệt để dẫn đến việc khi tài sản cố định đi vào sử dụng, hoạt động chưa có sự tính toán, tách biệt rõ cho hoạt động hành chính và hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ ảnh hưởng đến quá trình quản lý, xử lý và theo dõi tài sản cố định.

- Việc thực hiện chế độ thông tin báo cáo còn thiếu chặt chẽ, chậm hiện đại hoá công nghệ quản lý... dẫn đến tình trạng các cơ quan quản lý chưa nắm vững được số lượng, khối lượng tài sản, thực tế tình hình quản lý và sử dụng tài sản; do đó việc quyết định đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản của một số đơn vị còn chưa phù hợp, nơi dư thừa, nơi thiếu.

- Cán bộ kỹ thuật, cán bộ theo dõi tài sản cố định ở các trường đại học công lập tập trung ở các phòng tài chính kế toán, phòng quản trị mới chỉ thực hiện việc theo dõi, ghi chép mang tính hành chính chưa có sự phối hợp, tính toán những chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật trong việc khai thác, quản lý tài sản cố định. Trình độ cán bộ kỹ thuật, cán bộ theo dõi TSCĐ chưa đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý, cần bồi dưỡng, đào tạo đồng bộ ở các trường đại học công lập. Trong đó việc khai thác, đưa ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý tài sản cố định, cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế, nên thiếu thông tin mang tính tổng hợp nên khó theo dõi, quản lý và xử lý.

Một vài đề xuất:

Một là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước liên quan đến các trường đại học công lập

- Ban hành hướng dẫn thực hiện quy định quản lý, sử dụng tài sản nhà nước trên cơ sở văn bản pháp quy của Nhà nước, làm rõ các chế độ, tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản nhà nước trong các trường đại học công lập. Đặc biệt là hướng dẫn cụ thể tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, xe ô tô và các trang thiết bị phục vụ công tác khác có giá trị lớn đảm bảo nguyên tắc bình đẳng, minh bạch, tiết kiệm và có hiệu quả phù hợp với đặc điểm, tính chất hoạt động và nhiệm vụ của từng loại hình hoạt động trong các trường đại học công lập.

- Xác lập quyền sở hữu đối với tài sản nhà nước dựa trên chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị trong các trường đại học công lập. Đồng thời giám sát và kiểm soát việc quản lý và sử dụng trên tiêu chí tiết kiệm, chống lãng phí đối với tài sản sử dụng cho hành chính, quản lý và hiệu quả đối với tài sản phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ gắn với trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân thủ trưởng đơn vị.

- Việc mua sắm tài sản cho các trường đại học công lập thực hiện theo phương thức tập trung, nhất là các tài sản có số lượng mua sắm nhiều, giá trị mua sắm lớn. yêu cầu trang bị đồng bộ, hiện đại... giao việc mua sắm cho một đơn vị chuyên nghiệp tổ chức thực hiện thông qua đấu thầu công khai, các trường đại học sẽ được bàn giao tài sản để quản lý, sử dụng.

- Bộ Tài chính cần phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để sửa đổi chế độ khấu hao TSCĐ cho phù hợp (nhất là máy móc thiết bị phục vụ công tác giảng dạy với thời gian 3 năm là hợp lý)

Hai là, các trường đại học công lập tiếp tục triển khai Luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước và các văn bản hướng dẫn thi hành

- Hoàn thiện, bổ sung các tiêu chuẩn định mức sử dụng tài sản nhà nước tại các trường đại học công lập đối với các tài sản là nhà làm việc, phương tiện đi lại, phương tiện thông tin và các thiết bị văn phòng phù hợp với tính chất, đặc điểm của các trường đại học. Thực hiện việc theo dõi, quản lý tài sản nhà nước trên cơ sở đăng ký tài sản, kiểm tra tình trạng tài sản, tính toán mức hao mòn, đối với tài sản sử dụng vào hoạt động dịch vụ phải nghiêm túc thực hiện trích khấu hao TSCĐ theo chế độ áp dụng cho doanh nghiệp Nhà nước

- Tự chủ và chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng tài sản cố định dùng cho hoạt động thuần tuý hành chính, quản lý đảm bảo tiết kiệm, không gây lãng phí; thực hiện việc bảo toàn và phát triển tăng nguồn kinh phí đảm bảo tính hiệu quả đầu tư, mua sắm tài sản phục vụ cho hoạt động dịch vụ, sản xuất kinh doanh tại các trường đại học công lập.

- Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, khoa học quản lý cho đội ngũ cán bộ làm công tác tài chính kế toán. Tạo khả năng và điều kiện để đội ngũ cán bộ tài chính kế toán học tập nâng cao trình độ

            Với những văn bản pháp luật của Nhà nước cùng với Quyết định số: 5576/QĐ-BGDĐT ngày 9/11/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành Quy chế quản lý, sử dụng tài sản nhà nước trong các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ GD&ĐT và những vấn đề nêu trên của bài viết, hy vọng rằng các trường đại học công lập Việt nam sẽ từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác quản lý tài chính nói chung và quản lý tài sản nhà nước nói riêng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và đứng vững trên sân nhà trong quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng với nền kinh tế thế giới.

PSG.,TS Trần Xuân Hải

Số lần đọc: 14050