Chuyên mục

Ảnh hoạt động
Ảnh-16-12-2016-11-img0 Ảnh-16-12-2016-11-img0 Ảnh-16-12-2016-11-img0 Ảnh-15-12-2016-16-img0 Ảnh-15-12-2016-16-img0 hd0 Ảnh-18-09-2015-14-img0 Ảnh-18-09-2015-14-img1 Ảnh-18-09-2015-14-img2 Ảnh-18-09-2015-14-img0

Thứ năm, 22/12/2016 - 14:14

Các yếu tố tác động đến quản lý thư viện trường đại học

Để quản lý thư viện đạt hiệu quả cao, bên cạnh những phẩm chất và năng lực cần có của cán bộ quản lý thì việc nắm bắt các yếu tố tác động tới công tác quản lý để phát huy triệt để những mặt tích cực và phòng ngừa những mặt tiêu cực là hết sức quan trọng và hữu ích, có như vậy công tác quản lý thư viện mới đạt hiệu quả cao, khi đó thư viện sẽ phát huy hết vai trò, chức năng, làm thỏa mãn nhu cầu của bạn đọc, góp phần làm thay đổi phương pháp giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên. Khi đó thư viện sẽ thực sự trở thành một lời giải cho bài toán về chất lượng đào tạo trong các trường đại học.

Trong những năm gần đây vai trò của thư viện đại học Việt Nam đã và đang được nhìn nhận như là một bộ phận cấu thành quan trọng của trường đại học, thư viện đại học góp phần thiết thực vào việc nâng cao chất lượng đào tạo trong mỗi nhà trường là một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng trường đại học, do vậy thư viện trường đại học cần được quan tâm đầu tư về con người, cơ sở vật chất, vốn tài liệu... và đặc biệt phải đổi mới trong công tác quản lý, được như vậy thư viện sẽ thực sự trở thành “Trường học thứ 2” trong trường đại học. Để quản lý tốt thư viện bên cạnh những phẩm chất và năng lực cần có của nhà quản lý, thì việc nắm bắt các yếu tố tác động đến công tác quản lý là hết sức cần thiết, và quan trọng.

Các yếu tố tác động đến quản lý thư viện gồm các yếu tố bên trong và các yếu tố bên ngoài nhà trường như sau:

1. Các yếu tố bên ngoài nhà trường (Yếu tố khách quan)

a. Luật pháp chính sách

Cũng như các loại hình hoạt động xã hội khác quản lý thư viện bằng pháp luật là một đặc trưng chung của các quốc gia trên thế giới. Nước ta luật pháp được coi là công cụ dùng để bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân và mọi tầng lớp xã hội. Để luật pháp trở thành công cụ sắc bén đối với việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp và trở thành ý chí chung cho mọi người tự giác chấp hành nội dung của nó, chúng ta cần phải đẩy mạnh công tác giáo dục pháp luật cũng như hình thành ý thức chấp hành pháp luật trong mọi lĩnh vực cho công dân. Quản lý hành chính nhà nước về thư viện được thực hiện khi chủ thể biết dựa vào nội dung của các văn bản pháp quy để giải quyết các nhiệm vụ quản lý. Để phát triển sự nghiệp thư viện đòi hỏi phải có một quyền lực đủ mạnh tham gia vào tiến trình quản lý mới có thể làm cho hoạt động đó có được sự phát triển bền vững, hợp quy luật và đạt tới mục tiêu đã định.

Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước, phát triển sự nghiệp thư viện “để xây dựng, bảo tồn, khai thác và sử dụng vốn tài liệu của thư viện: đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu thông tin giải trí của nhân dân và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về thư viện”. Do vậy chủ thể quản lý cần có những khả năng cơ bản như biết phát huy vai trò tích cực của yếu tố luật pháp, chính sách đồng thời biết làm hạn chế mọi sự vận dụng sai lệch luật pháp, chính sách vào hoạt động quản lý trong thực tiễn, biết tạo ra đầy đủ những cơ sở pháp lý cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, và định hướng mục tiêu phát triển của thư viện.

b. Cơ chế quản lý

Cơ chế quản lý được coi là nhân tố khách quan quy định nội dung của các mối quan hệ giữa các cấp quản lý hành chính nhà nước về thư viện. Theo cơ chế quản lý thư viện thì phân cấp quản lý được thực hiện là nhằm mục đích làm cho hoạt động quản lý đạt hiệu quả tối đa và có tác dụng nâng cao ý thức trách nhiệm cho chính người quản lý. Nếu sự phân cấp quản lý không được xác định rõ ràng thì sẽ dẫn đến tình trạng vô trách nhiệm, làm cho chủ thể quản lý khi thực hiện nhiệm vụ quản lý không biết rõ nhiệm vụ, quyền hạn của mình trong công việc. Trước khi tiến hành thực hiện nhiệm vụ quản lý, người quản lý phải biết rõ quyền hạn, nhiệm vụ của mình, khi đó mọi nhiệm vụ của hoạt động quản lý sẽ được chủ thể và đối tượng thực hiện tốt hơn. Trong quản lý thư viện các trường đại học hiện nay vẫn còn tồn tại những yếu kém và bất cập (thư viện một số trường đại học vẫn trực thuộc phòng đào tạo hoặc phòng nghiên cứu khoa học…). Chúng ta cần phải tiến hành đổi mới cơ chế quản lý mà đặc biệt phải biết chú trọng chỉ đạo việc nâng cao năng lực, chất lượng và hiệu quả của hoạt động quản lý hành chính nhà nước đối với thư viện. Đổi mới cơ chế quản lý nhằm mục đích phát huy tác dụng tích cực, đồng thời tháo gỡ được mặt kìm hãm của cơ chế quản lý cũ, tạo ra môi trường thuận lợi cho việc thực hiện mọi nhiệm vụ của hoạt động quản lý, nâng cao tinh thần trách nhiệm của cán bộ quản lý, phát huy sức mạnh của tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các chủ thể cũng như đối tượng trong quản lý thư viện.

c. Môi trường tự nhiên xã hội

Sự phát triển bền vững của môi trường có tác dụng tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thư viện phát triển. Đồng thời, khi thư viện phát triển bền vững góp phần mạnh mẽ vào việc nâng cao chất lượng đào tạo trong mỗi nhà trường, sẽ trở thành nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của môi trường. Môi trường thực sự đã trở thành một yếu tố quan trọng không thể tách rời quá trình quản lý thư viện. Việc xây dựng môi trường thư viện đã được coi như một phần của kế hoạch đảm bảo chất lượng thư viện. Việc phát huy ảnh hưởng tích cực của môi trường tự nhiên và xã hội có tác dụng tạo ra được điều kiện thuận lợi đối với việc giải quyết nhiệm vụ quản lý hoạt động của thư viện trong trường đại học. Mục đích của việc phát huy tính tích cực của môi trường là để tạo ra được các thế mạnh cũng như làm giảm thiểu tới mức tối đa những tác động bất thuận có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp từ các yếu tố tự nhiên và xã hội đến chất lượng hoạt động của thư viện. Chủ thể quản lý của thư viện cần phải phối hợp với các bộ phận chức năng trong trường học, với địa phương để kịp thời ngăn chặn những tác động và ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường, phát huy những tác động tích cực từ môi trường để phát triển sự nghiệp thư viện.

d. Sự phát triển của khoa học và công nghệ

Khoa học và công nghệ được coi là yếu tố quan trọng góp phần không ngừng đảm bảo chất lượng của thư viện. Việc ứng dụng được những thành tựu của khoa học công nghệ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để từng bước đảm bảo chất lượng hoạt động của thư viện. Muốn có được hiệu suất cao trong quản lý thì chủ thể cần phải có năng lực tư duy sáng tạo và biết vận dụng thành tựu của khoa học - công nghệ vào quá trình quản lý. Sự tham gia của khoa học - công nghệ vào chu trình quản lý có tác dụng làm cho việc giải quyết nhiệm vụ quản lý của chủ thể quản lý được tiến hành thuận lợi và đạt hiệu quả cao hơn. Chủ thể quản lý cần tập trung nghiên cứu và ứng dụng nhanh chóng những thành tựu của các công nghệ hiện đại vào các hoạt động của thư viện. Mục 4 Điều 24 Pháp lệnh thư viện đã nêu: “Tổ chức, quản lý hoạt động nghiên cứu, ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ trong lĩnh vực thư viện”. Việc hiện đại hóa được thư viện sẽ giúp cho việc xây dựng vốn tài liệu (tài liệu truyền thống, tài liệu số), và việc cung cấp thông tin đạt hiệu quả cao góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học trong các trường đại học. Vì vậy cần tăng cường hơn nữa khả năng làm chủ, tiếp thu, cải tiến các công nghệ, rút ngắn thời gian chuyển giao công nghệ, sớm đưa thành tựu của nó vào ứng dụng trong các lĩnh vực quản lý nói chung và quản lý thư viện nói riêng. “Nghiên cứu ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào công tác thư viện, từng bước hiện đại hóa thư viện”.

2. Các yếu tố bên trong nhà trường (Yếu tố chủ quan)

a. Chất lượng cán bộ quản lý (CBQL) và cán bộ thư viên (CBTV)

Đội ngũ CBQL và CBTV giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động của thư viện, vì vậy CBQL và CBTV phải thường xuyên học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân. Mục 3 điều 24 Pháp lệnh thư viện đã nêu: “Đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, văn hóa chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ những người làm công tác thư viện”. Chỉ khi nào đội ngũ CBQL và CBTV có đầy đủ những phẩm chất, năng lực, kỹ năng và kinh nghiệm quản lý thì việc giải quyết nhiệm vụ của hoạt động quản lý và chất lượng hoạt động của thư viện mới đạt hiệu quả cao. Do đó công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, bồi dưỡng trình độ chính trị cho đội ngũ CBQL và CBTV cần được quan tâm và tiến hành thường xuyên.

b. Chiến lược xây dựng và phát triển của nhà trường

Mỗi một trường đại học, dù là trường có lịch sử phát triển lâu đời hay mới được thành lập, thì việc xây dựng chiến lược phát triển nhà trường có vai trò hết sức quan trọng đối với sự thành bại của nhà trường. Để đảm bảo thực hiện thắng lợi chiến lược xây dựng và phát triển nhà trường, thì mỗi đơn vị trong trường phải xây dựng kế hoạch công tác trong từng năm và chiến lược phát triển của đơn vị phù hợp với chiến lược phát triển dài và ngắn hạn của nhà trường. Thư viện trong trường đại học tương ứng như một đơn vị trong cơ cấu tổ chức của nhà trường, với chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, với thế mạnh của thư viện các trường đại học, thư viện các trường đại học đang phát huy một cách hiệu quả vai trò và nhiệm vụ, góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học, góp phần vào việc đảm bảo chất lượng giáo dục trong trường đại học.

c. Điều kiện cơ sở vật chất và việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện

Để xây dựng điều kiện, cơ sở vật chất cho các hoạt động nghiệp vụ và hoạt động quản lý thư viện, chúng ta cần phải biết huy động mọi nguồn lực phục vụ cho công tác quản lý, thực hiện quá trình chuẩn hóa, hiện đại hóa thư viện. Từng bước chúng ta phải tiến hành trang bị đồng bộ và đầy đủ các phương tiện vật chất và kỹ thuật bố trí hợp lý các yếu tố của cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ cho công tác nghiệp vụ và quản lý. Từ đó có thể sử dụng tối ưu sức mạnh của chúng để đảm bảo chất lượng thư viện và nâng cao hiệu quả quản lý. Cương quyết không để tồn tại hiện tượng là để cho các phương tiện vật chất, kỹ thuật nằm “chết” trong kho, mà phải làm cho các chủ thể quản lý được thụ hưởng chất lượng thông tin do chúng mang lại. Ngoài ra chúng ta còn phải chú ý đến vấn đề sử dụng hợp lý và bảo vệ chúng, kéo dài tuổi thọ của thiết bị. Các cơ sở vật chất, kỹ thuật đó được coi là tài sản quý phục vụ hiệu quả cho các hoạt động nghiệp vụ và quản lý thư viện.

Công nghệ thông tin ngày càng phát triển mạnh, nó mang lại thông tin có giá trị cao cho hoạt động quản lý, và các hoạt động nghiệp vụ. Do vậy việc ứng dụng thành tựu của công nghệ thông tin vào tổ chức, theo dõi, kiểm tra, đánh giá quá trình cũng như kết quả hoạt động là một yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng thư viện. Có được cơ sở vật chất tốt là điều kiện thuận lợi để hoạt động quản lý đạt hiệu quả theo đúng mục tiêu đã đề ra của chủ thể quản lý.

c. Vốn tài liệu của thư viện

Vốn tài liệu thư viện là bộ sưu tập có hệ thống các tài liệu phù hợp với chức năng, loại hình và đặc điểm của từng thư viện, nhằm phục vụ cho người đọc của chính thư viện hoặc các thư viện khác, được phản ánh toàn diện trong bộ máy tra cứu, cũng như để bảo quản lâu dài trong suốt thời gian được người đọc quan tâm. Tuỳ theo diện bổ sung có thể chia ra vốn tài liệu tổng hợp, đa ngành, chuyên ngành, chuyên biệt.

Số và chất lượng vốn tài liệu của thư viện trường đại học ảnh hưởng mạnh mẽ tới chất lượng hoạt động của thư viện, và tác động tới công tác quản lý. Đặc biệt trong thế kỷ XXI khi mà các loại hình tài liệu có trong thư viện hết sức phong phú và đa dạng, không chỉ có các xuất bản phẩm truyền thống được in trên giấy mà tài liệu đã được xuất bản dưới dạng điện tử, tài liệu được số hóa được lưu giữ trong các cơ sở dữ liệu. Thực tiễn đó đòi hỏi CBQL phải thay đổi phương pháp quản lý để bảo quản, lưu giữ và cung cấp thông tin một cách hiệu quả nhất. Xu hướng xây dựng thư viện điện tử, thư viện số kết hợp với thư viện truyền thống là xu hướng quan trọng nhất trong việc phát triển hiện đại và tự động hóa thư viện trong các trường đại học.

 */ Tóm lại

 Để quản lý thư viện đạt hiệu quả cao, bên cạnh những phẩm chất và năng lực cần có của cán bộ quản lý thì việc nắm bắt các yếu tố tác động tới công tác quản lý để phát huy triệt để những mặt tích cực và phòng ngừa những mặt tiêu cực là hết sức quan trọng và hữu ích, có như vậy công tác quản lý thư viện mới đạt hiệu quả cao, khi đó thư viện sẽ phát huy hết vai trò, chức năng, làm thỏa mãn nhu cầu của bạn đọc, góp phần làm thay đổi phương pháp giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên. Khi đó thư viện sẽ thực sự trở thành một lời giải cho bài toán về chất lượng đào tạo trong các trường đại học.

                                                                                        Trần Anh Dũng

Số lần đọc: 192
Trang chủ  |  Giới thiệu  |  Tin tức  |  Ảnh hoạt động  |  Hỏi đáp  |  Gửi yêu cầu  |  Trang TT HVTC
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ THƯ VIỆN
© Cơ quan chủ quản: Học viện Tài chính
Địa chỉ: Học viện Tài chính, Phường Đức Thắng, Quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội
Điện thoại:
E-mail: thuvien@hvtc.edu.vn
Website: http://www.hvtc.edu.vn/thuvien
Phát triển bởi Công ty TNHH Phần mềm Hoàng Hà